Sovyetler Birliği’nde 1920’li yıllarda ve 1930’lu yılların başında yaygınlık kazanmış bir mimarlık akımı olan Konstrüktivizm veya Konstrüktivist Mimari modern mimarinin bir formu olup Uzay Çağını andıran ilginç örnekleriyle karşımıza çıkıyor. Geleneksel mimari kalıbın dışına çıkan bu akım, sanatın modern teknolojinin biçimlerini ve süreçlerini yansıtması gerektiğini savunmuştur. Özellikle Stalin zamanında inşa edilmiş büyük beton blokların ve geometrik şekillerin ön planda olduğu bu ihtişamlı yapılar dönemin gücünü ortaya koymaya yöneliktir.

DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI ANA BİNASI – Moskova, Rusya

Moskova’nın simgelerinden birisi kabul edilen Dışişleri Bakanlığı Ana Binası doğu bloğu ülkelerinin soğuk diye tabir ettiği futuristik bir yapıya sahip. Sovyet Moskovası’nın “7 Kız Kardeş” olarak bilinen 7 Stalinist gökdeleninden birisi olan Dışişleri Bakanlığı Ana Binası V.G.Gelfreih ve A.B.Minkus tarafından tasarlanmış ve yaptırılmıştır. 27 katlı ve 172 metre uzunluğundaki binanın dış cephesi taştan olup gömülü sütunlar (pilaster) ve pilonlar ile süslenmiştir. Gökdelenin tepesindeki metal çan kulesi siluetinin 6 kız kardeşi ile uyumlu görünmesini sağlamaktadır. İnşaatına 1948’de başlanan gökdelen, 1953 yılında tamamlanmış olup, mimarı Minkus’un 1982’de yayınlanan biyografisinde tasarımların proje devam ederken bile 9 ile 40 kat arasında değişmekte olduğu belirtilmektedir. Gökdelenin orijinal planında olmayan çan kulesinin tahminen Stalin’in emriyle, acele bir şekilde tasarıma eklendiği bilinmektedir.

 

ROBOT TEKNOLOJİLERİ ENSTİTÜSÜ – St. Petersburg, Rusya

Rusya’da bulunan en büyük araştırma merkezlerinden biri olan robot teknolojileri enstitüsü de Sovyet mimarisinin en dikkat çeken yapılarından. Yerleşkenin ortasında bulunan ve “Beyaz Lale” olarak anılan akordeonvari beton yapı ile akıllarda kalan enstitü 1968’de kurulmuş olup adı 1981’de St. Petersburg Devlet Politeknik Üniversitesi olarak değiştirilmiştir. Halen aktif olan araştırma merkezinde mekanik ve elektrik robotikleri, uzay mühendisliği, uzay teknolojileri ve hava-kara-deniz sibernetikleri gibi ileri konularda AR-GE faaliyetleri yürütülmektedir. Ününü Sovyet Mimarisi’nin en akılda kalan ürünlerinden birisi olması dışında Rusya’nın uzay seyahatlerindeki üstünlüğünün göstergesi olmasından alan binada uzaya gidecek ekipmanların da dayanıklılık testi yapılmaktadır.

 

GÜRCİSTAN ULAŞTIRMA BAKANLIĞI – Tiflis, Gürcistan

Başlangıçta Sovyetler Gürcistan Cumhuriyeti’nin Ulaştırma Bakanlığı olarak 1975 yılında Mimarlar George Chakhava ve Zurab Jalaghania tarafından inşa edilen bu yapı 2001 yılında ulusal anıt ilan edilmiştir. 18 katlı bina 2007 yılında Gürcistan Milli Bankası tarafından satın alınmış olup 2011 yılından beri bankanın genel merkezi olarak kullanılmaktadır. Binayı 1970’lerde Gürcü Ulaştırma Bakan Yardımcısı’yken tasarlayan Chakhava’nın aynı anda hem mimar hem de müşteri olması ile tarihte hiç rastlanmayan bir proje dinamiği ortaya çıkmıştır. 2010’dan 2011’e yeni bir giriş bölümü ve bodrum katında bir lobi daha inşa edilmiş ve binanın içerisinin tamamı restore edilmiştir.

 

DRUJBA TATİL MERKEZİ – Yalta

1945 yılında Stalin, Churchill ve Roosevelt’in bir araya gelip savaş sonrası dünyanın kaderine karar verdiği Yalta Konferansı ile anılan Yalta 20. Yüzyıl’da Sovyetler Birliği’nin ünlü plaj şehirlerinden birisi haline gelmiştir. Şimdilerde Yalta eski parıltısını kaybetmiş olsa da Druzhba plajı hala bölgenin en popüler plajlarından biri olma özelliğini korumaktadır. Bu kalabalık plaja bakan Drujba Tatil Merkezi’nin ismi herhangi bir yaratıcılık göstermese de mimarisi son derece sıra dışıdır. 1984 yılında mimar Igor Vasilevsky önderliğinde Sovyet ve Çekoslavak mimarlar tarafından ortaklaşa tasarlanan bu dairesel yapı iki ülkenin 400 vatandaşının konaklayabileceği kapasitede inşa edilmiştir. Dev beton bacaklarla desteklenen betonarme komplekse ulaşım tek bir kedi yolu ile sağlanmakta olup, neredeyse tamamı Karadeniz manzarasını panoramik bir şekilde sunan odalara merdiven ve asansörler ile ulaşım sağlanmaktadır.

 

RUSYA BİLİM AKADEMİSİ – Moskova, Rusya

Bünyesinde 500 enstitü ve 55 bin araştırmacıyı bulunduran Rusya Bilim Akademisi’nin kuruluşu 1724 olsa da, Akademi, inşası 20 yıl süren bu sıra dışı yapıya 1994 yılında tamamlanmasıyla taşınmıştır. 23 katlı bu yapının üst kısmındaki dekoratif elementlerin altından bir beyine benzemesi yapının halk arasında altın beyin olarak adlandırılmasına neden olmuştur. Her ne kadar, bir bilim kurgu romanından fırlamış gibi görünse de; Akademi, çevresiyle bütünsel bir uyum içindedir. Zamanında tüm çevresi akademi binasını bütünleyen bir tarzda tasarlanmış olsa da yakın zamanda gerçekleştirilen bir kentsel dönüşüm projesi nedeniyle sadece yakınlardaki bir köprüde Akademi’nin tasarım ögelerini gözlemlemek mümkündür. Anotlanmış altın ve elektrik tasarımıyla Sovyetlerden beklenmeyen bir parıltı gösteren Akademi Binası, kampüsünde akademisyen odaları, toplantı salonları, 1500 kişilik amfiler ve sergi salonları bulundurmaktadır. Akademi’nin en üst katında bulunan ve halka açık restoranda Moskova’nın kuş bakışı manzarasının büyüleyici olduğu söylenmektedir.

 

KREMATORYUM – Kiev, Ukrayna

Sonsuz Şan Parkı (Park of Eternal Glory) içinde Hatıralar Duvarı’nın (Wall of Memories) yanında yer alan Kiev Krematoryum’u dinamik tasarımı ve uzaysal yapısı nedeniyle sürekli ama yavaş bir hareket içindeymiş gibi görünmektedir. Sovyet Kiev’in ünlü mimarlarından Abraham Miletsky’nin tasarımı yaptığı krematoryum (cesetlerin yüksek sıcaklıklarda yakıldığı yer) Salute Oteli ve Gençlik Sarayı gibi mimarın diğer çalışmalarına oranla oldukça farklı bir konsepte sahip. 1975 yılında, Sovyetler Birliği ülkelerinin çoğunda yükseltilen her yapının kaba hatlı ve devasa beton kutular olduğu bir dönemde, devlet baskısından sıyrılıp hayata geçirilmesinin sanat tarihçileri ve mimarlar tarafından merak edildiği Krematoryum günümüzde hala kullanılmaya devam ediyor.

 

GENÇLİK SARAYI- Erivan, Ermenistan 

1960’ların sonlarına doğru, A.Tarkhanyan, G. Poghosyan, S. Khachikyan ve M. Zaqaryan tarafından inşa edilen Gençlik Sarayı, çağının ötesindeki çoğu proje gibi maddi açıdan sıkıntı çekmiştir. Fon eksikliği nedeniyle kulesi vatandaşların bağışlarıyla inşa edilen Gençlik Sarayı’nın inşası 13 yılda tamamlanılabilmiştir. Uzaktan bakıldığında bir mısır koçanını andırması nedeniyle halk arasında “Dev Mısır Koçanı” lakabını alan bu büyük bina Erivan’ın hemen dışında yer almaktadır. Otel, yüzme havuzu ve düğün salonu gibi birçok tesisi içeren çok amaçlı yapı 2006’da yıkılarak yerine 5 yıldızlı bir otel yapılmıştır.

 

ERMENİSTAN YAZARLARI DİNLENME EVİ – Sevan, Ermenistan

Gevorg Kotchar tarafından 60larda hayata geçirilen ünlü Ermenistan Yazarlar Sendikası Konuk Evi Sevan Gölü’nün kıyısında yer almaktadır. Sanat eleştirmeni ve bağımsız yazar Ruben Arevshatyan’a göre yapı “dönemin tarzını ve 1953 yılında Stalin’in ölümünden sonra Sovyet toplumunda ortaya çıkan özgürlükçü enerjiyi” temsil etmekte olan bina Sovyet halkının elindeki imkânlar ile karşısına çıkan sorunları aşmakta kullandığı yaratıcılık ve pratik zekanın ürünü olan Sovyet Modernizmi’nin de en güzel örneklerinden biri olarak görülmektedir. Stalin döneminde Sevan gölünün yapay yollarla kurutulmaya çalışılması sonucu su seviyesinin 20 metre düşmesiyle inşası mümkün olmuştur.

 

Hazırlayan: Meriç KARADAĞ

Paylaş
Önceki İçerikKuru Duvar Sistemleri Nedir?
Sonraki İçerikTAIPEI 101

CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz
Lütfen adınızı giriniz